Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası

                          Nəsimi  adına
                        DİLÇİLİK   İNSTİTUTU



 


   
 
   
 
  RƏHBƏRLİK
   
Elmi katib
 
  HAQQIMIZDA
   
İnstitutun tarixi
Elmi şura
   
ŞÖBƏLƏR
   
Azərbaycan dilinin dialektologiyası şöbəsi
İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsi
Təhsil şöbəsi
 
 
DİGƏR
   
Qaynar xətt
Elmi kitabxana
Yeni nəşrlər
Elanlar
Gənc Alim və Mütəxəssislər Şurası
İnnovasiya
Konfranslar
Video
Mətbuat yazıları
Saytın xəritəsi
   
LİNKLƏR
   
 
 
 
   
 
SAYĞAC
 
free counters
01.12.2018

“Azərbaycan dilində isim kökləri”

AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, dosent Baba Məhərrəmlinin “Azərbaycan dilində isim kökləri” (Bakı, 2018, 140 s.) adlı kitabı “Elm” nəşriyyatında çap olunmuşdur. Kitabın redaktoru akademik Möhsün Nağısoylu, rəyçiləri filologiya elmləri doktoru, professor Elbrus Əzizov və filologiya elmləri doktoru, professor Məmmədəli Qıpçaqdır.
Kitabda Azərbaycan dilində işlənən təkhecalı və çoxhecalı isimlərin eti-moloji şərhi verilmişdir. Əsərdə isim kökləri müqayisəli-tarixi istiqamətdə təhlil edilmiş, onların praformaları bərpa olunmuşdur. Monoqrafiyada 83 sözün etimologiyası müəyyənləşdirilmişdir. Azərbaycan dilinin kompleks etimoloji lüğəti hazırlanmadığından bu kitabda verilən şərhlər isim köklərinin arxetiplərinin öyrənilməsi baxımından çox əhəmiyyətlidir.
Kitab “Giriş”, 2 Fəsil, “Nəticə” və “Ədəbiyyat siyahı”sından ibarətdir. Birinci fəsil “Təkhecalı isimlər”, ikinci fəsil isə “Çoxhecalı isimlər” adlanır. Müəllifin qənaətinə görə, müasir Azərbaycan dilində quruluşca sadə hesab olu-nan isimlərin müqayisəli-tarixi təhlili göstərir ki, onlar bir çox halda ikiqat, üçqat kök+şəkilçi daşlaşmasına məruz qalmışdır.
Monoqrafiyda qeyd olunur ki, isim köklərinin ilkin praformalarını, əski arxetiplərini müəyyən etmək üçün bəzən türk dillərinin faktları kifayət etmir, daha geniş müqayisələrə, digər dil ailələrindəki analoji faktların tədqiqata cəlb edilməsinə ehtiyac yaranır. Çünki etimoloji araşdırmalarda dil sərhədi olmama-lıdır. Qohum olmayan dillərin faktları etimoloji təhlil üçün zəngin material verir. Türk dillərinin iltisaqi quruluş mexanizmi Azərbaycan dilində ilkin söz köklərinin bir qisminin qədim formalarının qorunmasına zəmin yaratmışdır. Azərbaycan dilində isim köklərinin dərin etimoloji təhlili sübut edir ki, ilkin söz modelləri təkhecalılıq əsasında yaranmışdır. Azərbaycan dilinin söz kökləri türk dillərinin ümumi spesifik fonetik, morfoloji və leksik-semantik xüsusiyyət-lərini qoruyub saxlamışdır. Azərbaycan dilinə məxsus ilkin isim köklərinin arxetipləri daha çox VC (sait+samit), CV (samit +sait) və CVC (samit+sait+samit) quruluşundadır.
Bu monoqrafiya Baba Məhərrəmlinin 4-cü kitabıdır. Baba Məhərrəmlinin indiyə qədər 140 elmi məqaləsi çap olunmuşdur. Onlardan 25-i xarici ölkələrdə: ABŞ, Türkiyə, Polşa, Almaniya, Rusiya, Qazaxıstan, Kipr, Bosniya, Gürcüstan, Macarıstan, İtaliya, Kanada və Rumıniyada ingilis, türk, rus və polyak dillərində nəşr edilmişdir.

Kitabı oxumaq üçün endirin

SAYTDA AXTAR

© Bütün hüquqlar qorunur. Yazılardan istifadə edərkən sayta istinad edilməlidir.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. 2012-2018.